Technolab B.V.

Inleiding

De groei van legionellabacteriën in (drinkwater en industriële) watersystemen kan blootstelling van medewerkers aan het organisme tot gevolg hebben. Die blootstelling kan leiden tot een gevaarlijke microbiologische infectie. Technolab controleert op verzoek van haar opdrachtgevers verschillende soorten water gerelateerde systemen, zoals drinkwatersystemen, bevochtingsystemen, koeltorens, enz. op de aanwezigheid van legionella door middel van het nemen van watermonsters, welke vervolgens geanalyseerd worden conform de wettelijk geaccepteerde NEN 6265 (welke genomen worden volgens de ISO 17025).

Algemene informatie Legionella

Legionellabacteriën zijn staafvormige, beweeglijke bacteriën die alleen groeien in aanwezigheid van zuurstof (aeroob organisme). Naast organische verbindingen die dienen als bron voor energie en/of koolstof, zijn ijzer verbindingen en een tiental verschillende aminozuren nodig voor de groei. Legionellabacteriën komen algemeen voor in zoet oppervlaktewater, waterreservoirs en waterinstallaties, meestal in lage concentraties. Bij temperaturen tussen 20 en 50 ˚C, met een optimum tussen 30 en 40 ̊C, kan vermeerdering optreden. De belangrijkste voorwaarde voor groei van Legionella is een water temperatuur die binnen dit groeitraject valt. Zodra is voldaan aan deze voorwaarde, kan de kans op groeien worden vergroot door 1 of meer van de volgende factoren:

• Een lange verblijftijd van het water in het systeem. In een uitgestrekt leidingsysteem waarin het water relatief lang verblijft, kan bij temperaturen in het groeitraject een sterkere toename van het aantal legionellabacteriën in het water optreden.
• Stagnatie van het water. Periodieke stilstand van watersystemen of delen van watersystemen  bevorderd bij  tempraturen in het groeitraject de vermeerdering van legionella bacteriën
• De aanwezigheid van biofilm en sediment. Biofilmvorming  wordt veroorzaakt door de groei van bacteriën op oppervlakken in contact met water. Voedingstoffen voor de groei van deze biofilm zijn afkomstig uit het water en/of van de materialen die in contact staan met water. Bepaalde protozoa en amoeben (eencellige organismen) die zich voeden met de bacteriën in de biofilm of in sediment, kunnen als gastheer dienen voor Legionella. Hierbij vermeerderen de legionellabacteriën zich binnen de gastheer tot hoge concentraties. Uiteindelijk gaat de gastheer hieraan te gronde en komen de legionellabacteriën in grote aantallen vrij. Naast protozoa en amoeben kunnen ook blauwwieren worden geïnfecteerd.

Blootstelling aan legionella

De besmettingsroute  voor legionella verloopt via de longen. Een besmetting kan ontstaan door inademing van aërosolen die gevormd zijn door verneveling van water waarin de bacterie word aangetroffen. Het begrip aërosol of aërosolen is gedefinieerd als een suspensie in een gasvormig medium van vloeistofdeeltjes en/of vaste deeltjes met een verwaarloosbare valsnelheid. hierdoor kunnen de  deeltjes  gedurende lange tijd blijven zweven in de lucht. Aërosolen met een diameter van <5 micron  kunnen tot in de longblaasjes penetreren en op die manier een besmetting veroorzaken. Overdracht tussen mensen onderling is nog nooit waargenomen. Ook het drinken van Legionella besmet water heeft normaal gesproken geen besmetting tot gevolg. In het maag-darmkanaal  kan de legionellabacterie geen ziekte ontwikkelen.

Gevallen van legionellose zijn waargenomen bij legionellaconcentraties  in de waterfase boven 1000 kve/l (kolonievormende eenheden per liter ) , maar ook bij lagere eenheden is besmetting niet uit te sluiten. Een veilige grenswaarde afgeleid van een geaccepteerd infectierisico is (nog)  niet voorhanden.

Legionella soorten en varianten

Naast L.pneumophila zijn inmiddels meer dan 50 kweekbare legionella soorten beschreven.
Aanwijzingen bestaan dat er nog veel meer soorten aanwezig zijn in water.
L.pneumophila is wereldwijd verantwoordelijk voor meer dan 90% van de gerapporteerde ziekte gavallen maar enkelen anderen legionella soorten waaronder L. bozemanii, L. longbeachae en L. micdadei, kunnen eveneens  ziekte veroorzaken. L.pneumophila is echter niet de meest voorkomende soort in het milieu en het grote aandeel  in ziekte gevallen is het gevolg van de grote virulentie van dit micro-organisme. Binnen l.pneumophila word onderscheid gemaakt tussen de serogroep 1 tot 16, waarbij vertegenwoordigers van serogroep 1 het meest virulent zijn. Een verdere differentiatie binnen deze groep is mogelijk op basis van gensequenties. Op dit moment  word in wetgeving of richtlijnen  nog geen onderscheid gemaakt in soorten legionellabacteriën, omdat voor zover bekend alle legionellasoorten dezelfde omgevingsfactoren prefereren. Op het moment dat een legionella soort word aangetroffen kan er dus sprake zijn van een risicovolle situatie en moeten zo nodig maatregelen worden getroffen.

Legionellose en het ziektepatroon

Legionellose word  veroorzaakt door het inademen van aërosolen die besmet zijn met de bacterie. In  het ziektebeeld word de natuurlijke afweer ondermijnd door vermeerdering van legionella in de macrofagen (witte bloedlichaampjes). De 2 vormen van legionellose zijn legionellapneumonie, een ernstige vorm van longontsteking, en pontiac fever, een minder ernstige, griepachtige aandoening. Legionellapneumonie is de  meer formele naam voor wat in de volksmond ‘veteranenziekte’ word genoemd.

Kenmerken van legionellapneumonie

De incubatieperioden (tijd tussen contact met de bacterie en de eerste ziekteverschijnselen) voor legionellapneumonie ligt tussen de 2 en 19 dagen. Gemiddeld worden mensen na ongeveer 6 dagen ziek. De eerste symptomen lijken sterk op (zeer) hevige griep : moeheid, zwakte , spierpijn, hoofdpijn en koorts boven de 39˚C  daarnaast zijn er symptomen die duiden op longontsteking : pijn op de borst, hoesten en kortademigheid.

In uitzonderlijke gevallen kunnen, naast aantasting  van de longen, ook andere organen geïnfecteerd raken. Legionella pneumonie kan goed worden behandeld met antibiotica. Indien niet in een vroeg stadium de juiste diagnose word gesteld of als iemand  met een immuniteitsstoornis legionellapneumonie  oploopt, dan kan de persoon in kwestie aan de gevolgen van de longontsteking overlijden. Het is mogelijk dat patiënten na herstel soms geruime tijd nog geestelijke en lichamelijke klachten ondervinden.

Vergeleken met legionellapneumonie zijn de kenmerken van pontiac fever:

• Een veel kortere incubatietijd (gemiddeld 24-28 uur )
• Symptomen die lijken op zware griep, maar er is geen sprake van long ontsteking;
• De griep gaat vanzelf weer over na een paar dagen waardoor behandeling niet noodzakelijk is.

Omdat pontiac fever meestal vanzelf weer overgaat, is er nog relatief weinig bekend over deze aandoening en zijn mededelingen zeer schaars.

Doel Legionella onderzoek

Het op specifiek verzoek van de klant vaststellen van de aantallen en soorten legionella in water. Behalve legionella kunnen er uiteraard ook andere micro-organismen in water worden gedetermineerd, welke in overleg met de klant kunnen worden bepaald.

Certificering en kwaliteitsborging

Alle genomen monsters worden conform de geldende NEN/NPR normen en/of geldende werkvoorschriften geanalyseerd alsmede gewaarborgd. Analysering van watermonsters geschied onder RVA accreditatienummers welke worden weergegeven op de analysebladen.

De monstername wordt verricht volgens een standaardmethode welke is vastgelegd in een werkvoorschrift. Technolab zit in het traject van de implementatie van een kwaliteitssysteem volgens de ISO/IEC17025:2005. De monsters worden onder voorgeschreven geconditioneerde omstandigheden vervoerd naar het laboratorium. Bij het opstellen van het werkvoorschrift is gebruik gemaakt van de NEN/NPR normen en literatuur.

Risicoanalyse & Beheersplan

Als uw object een prioritaire instelling betreft dan is het wettelijk verplicht een risicoanalyse en een beheersplan te laten uitvoeren/opstellen. Wij kunnen u helpen met het gegeven of dit van toepassing is op uw gebouw en u eventueel een gerichte offerte doen toekomen. Wij zullen dit te allen tijde uitvoeren conform de laatst geldende normen en/of richtlijnen zijnde de BRL6010.

Chemische desinfectie waterleiding

Hierbij wordt het leidingsysteem gereinigd met hiervoor goedgekeurde stoffen die de legionella species en overige micro-organismen in de leidingen elimineren. Het gevaar voor besmetting wordt hiermee tot nul gereduceerd. Deze behandeling wordt toegepast wanneer thermisch desinfecteren niet het beoogde resultaat geeft. Wij kunnen dit voor u op maat en deskundig uitvoeren.

Thermisch spoelen

Indien er grenswaarden overschrijdende concentraties Legionellabacteriën worden geconstateerd kan er een thermisch spoelingsproces worden uitgevoerd. Hierbij worden de leidingen gedurende 20 minuten gespoeld met een temperatuur van tenminste 60ºC. Door deze behandeling een aantal keren te herhalen worden de in het systeem aanwezige legionellabacteriën geëlimineerd. Het risico van legionellose wordt zo sterk verkleind. In de praktijk blijkt een thermische desinfectie echter niet altijd technisch haalbaar zodat er altijd een vooroverleg dient plaats te vinden.

Alternatieve aanpak

In sommige gevallen is het, ondanks alle genomen maatregelen, moeizaam om van legionella af te komen. Het kan onder deze omstandigheden raadzaam zijn om een alternatieve methode te gaan gebruiken. Te denken valt aan koper/zilver ionisatie of ultra-filtratie (met of zonder UV). Wij kunnen u helpen met het gegeven of dit van toepassing is op uw gebouw/installatie en u eventueel een gerichte offerte doen toekomen. Wij zullen dit te allen tijde behandelen conform de laatst geldende normen en/of richtlijnen van het Ministerie van IM (VROM).

Service overeenkomst

Al onze onderzoeken kunnen worden opgenomen in een service overeenkomst, zodat u periodiek (op een in overleg te bepalen frequentie) op de hoogte wordt gebracht met betrekking tot de aanwezigheid van legionella. Op deze manier kunt u vroegtijdig actie ondernemen waardoor gerelateerde gezondheidsklachten kunnen worden voorkomen. Om een serviceovereenkomst af te sluiten (of om nadere informatie te krijgen) kunt u geheel vrijblijvend contact opnemen met één van onze project managers.